Aktualności

Kroniki podsumowujące tematyczne spotkania międzynarodowe

Zachęcamy do zapoznania z najnowszymi kronikami podsumowującymi międzynarodowe spotkania:

The RiConnect Chronicles_04 – 4 #TransnationalMeeting – Reorganizing how we move oraz integracji infrastruktury (zmiany sposobu przemieszczania się), którego organizatorem było Stowarzyszenie Metropolia Krakowska

The RiConnect Chronicles_05 – 5 #TransnationalMeeting – Rethinking for integrating the infrastructure (integracji infrastruktury), którego organizatorem był Obszar Metropolitalny Porto (Área Metropolitana do Porto)

Ponowne przemyślenie infrastruktury mobilności w europejskich metropoliach

Podstawowym celem infrastruktury mobilności i projektu Riconnect jest połączenie ludzi, dzielnic, miast i obszarów natury.
Obecny wzrost liczby ludności powoduje procesy urbanizacji. Prognozuje się, że do 2050 r. liczba ludności wzrośnie o 2 mld, z czego aż 70 % będzie zamieszkiwało obszary miejskiej.

 

Projektowanie i użytkowanie infrastruktury mobilności koncentruje się głównie na korzystaniu z prywatnych samochodów. Drogi i kolej nie są zintegrowane z obszarem podmiejskim, co powoduje negatywne efekty zewnętrzne, które bezpośrednio wpływają na niską jakość przestrzeni, zanieczyszczenie i hałas.

Jeżeli wzorce pozostaną oparte na wykorzystaniu prywatnych samochodów, istniejąca infrastruktura będzie nadal niewystarczająca, ponieważ już dziś okazuje się, że mieszkańcy tracą godziny w codziennych podróżach (dostęp do różnego rodzaju usług- żywności lub pracy – ale także dostęp do wiedzy, edukacji, kultury, spędzania wolnego czasu).

 

W większości przypadków zwiększenie przestrzeni przeznaczonej na infrastrukturę mobilnością jest niewykonalne. Ponowne przemyślenie, przekształcenie i zintegrowanie istniejącej infrastruktury mobilności z obszarami podmiejskimi, uczyni ją bardziej wydajną, zrównoważoną i atrakcyjną przestrzennie, przy jednoczesnym ograniczeniu segregacji społecznej wśród innych czynników zewnętrznych.

 

Projekt RiConnect jest pierwszym dotychczas projektem, w którym bierze udział osiem europejskich metropolii, które wspólnie pracują nad zagadnieniem dotyczącym mobilności oraz zagospodarowania przestrzennego.

 

Źródło:

 https://urbact.eu/rethinking-mobility-infrastructure-europes-metropolises

Podsumowanie kwestionariusza przygotowanego na potrzeby przeprowadzenia wywiadu z kluczowymi interesariuszami projektu RiConnect – Członkami Lokalnej Grupy URBACT

W związku z realizacją projektu RiConnect i wymogami wynikającymi z cyklu projektowego, wśród członków Lokalnej Grupy URBACT zostały przeprowadzone ankiety mające na celu poznanie opinii interesariuszy w kwestii wyzwań i potencjałów rozwojowych miejsca realizacji Zintegrowanego Planu Działań. Badanie ankietowe dotyczyło Skawińskiego Centrum Komunikacyjnego i jego bezpośredniego otoczenia, jak i całego kwartału Skawiny, ograniczonego ulicami Kolejową, Niepodległości, Krakowską wraz z osiedlem Spółdzielczym, którego celem była:

  • Diagnoza wiedzy o obszarze i jego dostępności dla użytkowników (ten aspekt ma na celu zbadanie stanu wyjściowego – jak obszar jest aktualnie postrzegany przez osoby udzielające wywiadu)
  • Diagnoza potencjałów rozwojowych obszaru (ten aspekt ma na celu zbadanie czy osoby udzielające wywiadu widzą w nim potencjał dla rozwoju i jaki jest przez nich pożądany kierunek rozwoju)
  • Diagnoza kierunków rozwoju mobilności i komunikacji z mieszkańcami

 

Badania ankietowe przeprowadzone zostały w formie elektronicznej wśród przedstawicieli poszczególnych grup interesariuszy projektu (mieszkańcy, pasażerowie, lokalni urzędnicy, przedsiębiorcy, lokalne organizacje) w celu poznania i zrozumienia potrzeb kluczowych osób. W trakcie badań od 21 sierpnia 2020 r. do 4 września 2020 r. otrzymano 15 kwestionariuszy. Analiza wyników ankiet pozwala na wyodrębnienie 4 obszarów problemowych, które zostaną uwzględnione w Zintegrowanym Planie Działań:

  • Zagospodarowanie przestrzenne i funkcje obszaru
  • Optymalizacja i remarszrutyzacja funkcjonowania transportu aglomeracyjnego
  • Informowanie o zmianach w systemie transportu i realizacja działań prospołecznych
  • Rozwój zielonej infrastruktury jako element zagospodarowania przestrzennego i kierunek pożądanych zmian

 

Do wyżej wymienionych problemów opracowano następujące „emerging topics” – tematy przewodnie podczas opracowania Zintegrowanego Planu Działań.

Emerging topics

Rozmawiamy z europejskimi metropoliami o wyzwaniach transportowych – Założenia Zintegrowanego Planu Działań (IAP)

Ambitnym założeniem projektu RiConnect będzie opracowanie i realizacja Zintegrowanego Planu Działań oraz wymiana doświadczeń na poziomie międzynarodowym z siedmioma europejskimi metropoliami.

 

Metropolia Krakowska i interesariusze Lokalnej Grupy URBACT będą pracować nad zagadnieniami dotyczącymi m.in. optymalizacji funkcjonowania systemu transportu oraz nowych funkcji przestrzeni publicznych powstałych w wyniku rozwoju infrastruktury mobilności. Tematem przewodnim jest przemyślenie na nowo infrastruktury pod kątem reorganizacji sposobu przemieszczania się mieszkańców, dla osiągnięcia efektywnej mobilności.

 

Jako reprezentatywny przykład zmian w mobilności i infrastrukturze publicznej wybrano obszar zlokalizowany w gminie Skawina. Pilotażowy Plan Działania opracowany zostanie dla Skawińskiego Centrum Komunikacyjnego (SCK) wraz z otoczeniem , stanowiącym łącznik pomiędzy centrum miasta i węzłem komunikacyjnym. Koncepcja tego węzła zakłada integrację różnych środków transportu, w tym kolei, linii autobusowych oraz transportu samochodowego i mobilności aktywnej, zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie dworca kolejowego w Skawinie. SCK umożliwi szybką zmianę formy przemieszczania się – z samochodu na pociąg lub rower.

 

Założeniem Zintegrowanego Planu Działań, przyjętym przez Metropolię Krakowską będzie analiza zmian zachodzących w mobilności na terenie Skawińskiego Centrum Komunikacyjnego i jego otoczenia, dotycząca kilku aspektów. Jednym z nich będzie przemyślenie na nowo funkcji przestrzeni publicznych w otoczeniu infrastruktury mobilności (otoczenie Skawińskiego Centrum Komunikacyjnego oraz kwartału ulic pomiędzy Niepodległości, Kolejową, Spółdzielczą i Krakowską w Skawinie). Kolejnym elementem będzie ścieżka optymalizacji funkcjonowania transportu publicznego (autobusy aglomeracyjne) po zmianach wynikających z trwających inwestycji oraz kwestia wypracowania podejścia do sposobu informowania mieszkańców o zmianach w systemie transportowym oraz nowych dostępnych opcjach codziennych podróży. Uzupełnienie stanowić będzie kwestia terenów zielonych na obszarze realizacji Zintegrowanego Planu Działań.

Realizując projekt SMK współpracuje z przedstawicielami Urzędu Miasta i Gminy Skawina oraz Zarządem Transportu Publicznego w Krakowie.

Wypracowane rekomendacje wdrożone zostaną także w innych gminach Metropolii Krakowskiej w celu poprawy jakości przestrzeni publicznej, bezpieczeństwa mieszkańców oraz zwiększenia wykorzystania infrastruktury stworzonej na potrzeby transportu zbiorowego w wyniku realizowanych inwestycji infrastrukturalnych w dziedzinie mobilności i implementacji rekomendowanych usprawnień.

 

LOKALNA GRUPA URBACT

Pierwotnie Lokalna Grupa URBACT powstała na bazie osób należących do Forum Zintegrowanego Transportu Metropolii Krakowskiej, składająca się m.in. z przedstawicieli wszystkich gmin SMK, ZTP oraz UMWM. W toku prac projektowych wystosowana została ze strony Lidera Projektu (Area Metropolitana de Barcelona) oraz Eksperta Projektu rekomendacja dot. wskazania sprecyzowanego miejsca realizacji Zintegrowanego Planu Działań oraz modyfikacji składu Lokalnej Grupy URBACT pod kątem udziału osób zajmujących się mobilnością czy zagospodarowaniem przestrzennym w tym obszarze (Skawinie), a także lokalnej społeczności Skawiny – by wzmocnić poczucie świadomości mieszkańców i zachęcić do zaangażowania w realizację projektu (m.in. mieszkańców, osób z poszczególnych wydziałów w Urzędzie Miasta i Gminy Skawina, organizacji pozarządowych, stowarzyszeń lokalnych, organizacji kultury, przedstawicieli szkół).

W ramach projektu spotkania z interesariuszami będą odbywać się w dwóch wymiarach – lokalnym oraz ponadlokalnym. Założenia wypracowane z lokalną społecznością i przedstawicielami Skawiny będą prezentowane i konsultowane na Forum Zintegrowanego Transportu Metropolii Krakowskiej.

14 maja 2020 r. – czas zacząć 2 fazę współpracy w projekcie RiConnect!

Miło nam poinformować, że aplikacja do drugiej fazy projektu RiConnect została zaopiniowana pozytywnie. W dniu 7 maja 2020 r. Komitet Monitorujący URBACT III zatwierdził 23 Sieci Planowania Działań, które mają pomóc miastom w Europie w znalezieniu rozwiązań dla wspólnych wyzwań miejskich. Jedną z nich jest sieć RiConnect.

 

Zapraszamy do dalszej współpracy w realizacji projektu, w szczególności przy tworzeniu Zintegrowanego Planu Działań. Informujemy także, że podczas spotkania projektowego w dn. 8 maja 2020 r. ustalone zostały wstępne plany na najbliższy czas. Spotkania międzynarodowe do końca 2020 zostały odwołane. W związku z tym planowane spotkanie w Krakowie odbędzie się w formie zdalnej – wideokonferencji – szczegóły wkrótce.

Współpraca metropolitalna na obszarach miejskich

Obszary metropolitalne stanowią instytucjonalne narzędzia determinujące czynniki wpływające na rozwój społeczno-gospodarczy kraju, są ośrodkami o największym potencjale, a jednocześnie występują w roli podmiotu decydującego o sposobie zarządzania przestrzenią publiczną regionu, gdyż zaczynają zajmować istotną pozycję w układzie sieci powiązań ośrodków metropolitalnych w skali kraju i ujęciu międzynarodowym.

 

W związku z tym współpraca metropolitalna jest bardzo ważna w realizacji polityk UE i ma ogromny wpływ na życie codzienne. Istotne jest, aby polityka spójności i Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) zostały wzmocnione w celu współpracy metropolitalnej. Nowy terytorialny priorytet tematyczny polityki spójności na lata 2021–2027, powinien zawierać bardziej metropolitalną wizję.

 

W Europie istnieje wiele dobrych przykładów współpracy między miastem a jego aglomeracją. Do jednych z nich należy Stowarzyszenie Metropolia Krakowska (SMK) tworzące zinstytucjonalizowaną płaszczyznę współpracy dla 15 stowarzyszonych w nim gmin – Krakowa i otaczających go 14 gmin, obejmując swym zasięgiem terytorium zamieszkałe przez ponad 1,2 mln mieszkańców. Stowarzyszenie pełni funkcję Związku ZIT, którego zadaniem jest wdrażanie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) w Krakowskim Obszarze Funkcjonalnym (KrOF).

 

Jako dobry przykład w zakresie poprawy jakości powietrza oraz wymiany pieców, SMK przyjęło Plan likwidacji kotłów węglowych w Metropolii Krakowskiej do 2022 roku, w którym zawarto rekomendacje dla polityk gminnych oraz wspólne stanowisko gmin w odniesieniu do uwarunkowań zewnętrznych związanych z wymianą kotłów węglowych. Od 3 lat prowadzona jest także kampania informacyjno-promocyjna „Bądźmy razem w walce o czyste powietrze!”. Kolejno w zakresie transportu i mobilności opracowano rekomendacje dotyczące parkingów park and ride (P+R) na terenie Metropolii Krakowskiej oraz koncepcję integracji systemów transportowych i ścieżek rowerowych na terenie KrOF. Dodatkowo w ramach współpracy metropolitalnej regularnie działają fora tematyczne, służące wzajemnemu uczeniu się i wymianie doświadczeń: Forum Zintegrowanego Transportu Metropolii Krakowskiej (Forum ZTMK), Forum Rozwoju Metropolii Krakowskiej, Forum Prawa Zamówień Publicznych, Forum Czystego Powietrza.

 

Poniżej przedstawiono inne dobre praktyki współpracy w zakresie planowania, a także innowacyjne propozycje rozwiązań instytucjonalnych dla obszarów metropolitalnych w Europie.

 

Dobre praktyki w koordynacji planowania

 

Obszar metropolitalny Amsterdamu (Holandia) zmaga się z szybko rozwijającym się obszarem miejskim (2,5 mln ludzi) i zapotrzebowaniem na nową zabudowę mieszkaniową (250 000 nowych mieszkań).  Dzięki współpracy metropolitalnej, najmłodsze miasto w Holandii – Almere (NL) w planie metropolitalnym Almera 2.0, ma zostać jednym z trzech biegunów wzrostu, które pomieści 60 000 nowych mieszkań a liczba mieszkańców wzrośnie z 210 000 do 350 000.

 

W Norwegii bardzo silna, oddolna i dobrowolna więź współpracy kształtowała się przez wiele lat pomiędzy ośrodkiem miejskim Oslo a otaczającym go regionem Akershus. Wspólnie wypracowali podział przychodów z opłat za przejazdy, dążą do ustabilizowania cen na rynku mieszkaniowym oraz przekształcenia centrum miasta w strefę wolną od samochodów. Kluczem do współpracy jest regionalny plan transportu i użytkowania gruntów, który ma na celu wprowadzenie zasad lokalizacji nowej zabudowy, ale także umożliwiając rozwój obszarów miejskich.

 

W Warszawie w 2008 r. wprowadzono pojedynczy system biletowy, jednak konieczne było podjęcie dalszych kroków w celu nawiązania współpracy z siedmioma okolicznymi gminami. Ważne zmiany dotyczące współpracy przyniosły Zintegrowane Inwestycje Terytorialne, jednocześnie ustanawiając Warszawski Obszar Funkcjonalny składający się z 40 gmin. We współpracy z gminami zostały wybrane projekty koncentrujące się na transporcie niskoemisyjnym, transporcie ‘ostatniej mili’ i sieci rowerowej. Kolejnym wyzwaniem jest rozszerzenie współpracy oraz przystąpienie do warszawskiego systemu ciepłowniczego.

 

Dobre praktyki rozwiązań instytucjonalnych

 

Grand Lyon (Francja) współpracuje z 59 gminami zamieszkiwanych przez 1,4 mln mieszkańców od 50 lat, w których budownictwo socjalne zarządzane jest przez obszar metropolitalny. Podejmowane są wysiłki w celu zmiany ubogich obszarów klasy robotniczej i wyburzenia niektórych bloków, na rzecz budowy nowych obiektów i poprawy dostępności dzięki nowym połączeniom transportowym do centrum miasta. Grand Lyon to przyspieszony realizator francuskiego programu Housing First, oferujący mieszkania tym, którzy żyją na ulicy.

 

Obszar Metropolitalny Barcelony (Hiszpania) obejmuje 36 osiedli z populacją 3,2 miliona mieszkańców. W OMB dobrze działają planowanie i usługi o znaczeniu metropolitalnym, takie jak woda, gospodarka odpadami, zrównoważona mobilność i transport publiczny. Budowane są nowe jednostki mieszkaniowe oraz przeprowadzane są remonty zapewniające efektywność energetyczną budynków. Utworzenie Metropolitalnego Obserwatorium Mieszkalnictwa zapewnia lepsze zaplecze informacyjne dla skoordynowanej polityki mieszkaniowej na całym obszarze metropolitalnym.

 

W przypadku Greater Manchester (Wielka Brytania) instytucja metropolitalna została utworzona w 2009 r. jako współpraca między urzędowa (Combined Authority). Pierwszym krokiem do wzmocnienia współpracy metropolitalnej było wprowadzenie bezpośrednich wyborów burmistrza metropolii. Zostały utworzone schroniska dla bezdomnych, a następnie podążają w kierunku Housing First. Wprowadzono kartę dobrego zatrudnienia mającą na celu zwalczanie umów o zerowym wymiarze godzin. Młodzi ludzie są uwzględniani w polityce społecznej metropolii, pomaga się im wejść na drabinę mieszkaniową oraz pokrywać część kosztów uczęszczania na uniwersytet (np. przepustka autobusowa).

 

Porto Metropolitan Council (Portugalia) obejmuje 17 miast z 2,7 mln mieszkańców. Krokiem do wzmocnienia współpracy było osiągnięcie lepszych połączeń między obszarami miejskimi i wiejskimi, powiązanymi również z programem zatrudnienia. Wprowadzono jednolitą stawkę cenową dla całego obszaru metropolitalnego (z 80-120 EUR do 40 EUR). W rezultacie wzrosło wykorzystanie transportu publicznego – pojawiły się nowe możliwości dotarcia do miejsc pracy, a dostęp do transportu jest teraz zapewniony wszystkim mieszkańcom.

 

Źródło:

Biuletyn Informacyjny URBACT grudzień 2019 [PL]:

https://mailchi.mp/029354946656/biuletyn-informacyjny-urbact-grudzie-2019?e=1bf3f97fcc

Artykuł źródłowy [EN]:

https://www.blog.urbact.eu/2019/10/metropolitan-collaboration/