Energia

Metropolia skutecznie zarządzająca energią .

Na terenie aglomeracji największymi odbiorcami prądu są zakłady przemysłowe, lecz gdy spojrzeć na poszczególne gminy jako całość okazuje się, że są one znaczącymi klientami, którzy mogą liczyć na preferencyjne ceny od dostawców energii. Żeby to wykorzystać trzeba jednak odpowiednio planować rozwój.

 

Organizacja zaopatrzenia w energię

Sytuacje, w których nowo remontowana droga musi być ponownie remontowana z uwagi na awarię gazociągu czy kabla energetycznego, już się praktycznie nie zdarzają na obszarze metropolii krakowskiej. To konsekwencja uwzględniania potrzeb operatorów sieci i odpowiednio wczesnego uprzedzania ich o podejmowanych działaniach inwestycyjnych czy remontowych – aby było to możliwe potrzebne było stworzenie odpowiednich procedur współpracy między gminami i dostawcami energii. Operatorzy mogą wówczas zaplanować remont lub budowę własnych sieci przesyłowych na modernizowanym przez gminę obszarze. Korzystają na tym wszyscy, nie tylko mieszkańcy, którzy napotykają mniej trudności w ruchu, ale też gminy i przedsiębiorstwa, ograniczając koszty.

Planowanie zaopatrzenia w energię

Miasto Kraków  dysponuje Założeniami do Planem Zaopatrzenia Gminy Miejskiej Kraków w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, ale też od kilku lat realizuję grupowe zakupy energii elektrycznej, by uzyskiwać atrakcyjniejsze ceny. Są to rozwiązania, na których wzorują się pozostałe gminy aglomeracji – z zachowaniem proporcji i priorytetów wynikających z ich strategii rozwoju. Założenia, o których mowa, wynikają z ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy prawo energetyczne i zostały przyje uchwałą Rady Miasta Krakowa w 2014r.  Dokument wyznacza cele planowania i organizacji zaopatrzenia Gminy w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe w perspektywie do 2029 r. daje więc  skoordynować rozwój energetyki w gminie z jej rozwojem przestrzennym i wieloletnią prognozą finansową. Ma zapewnić gminie skoordynowanie jej planów rozwojowych z planami dostawców energii. Jednoczenie chodzi o zapewnienie rozwoju terytorialnego gminy z poszanowaniem walorów przyrodniczych. Cele te wydają się odległe, z punktu widzenia przeciętnego mieszkańca – jednak perspektywa ta zmienia się, gdy zajrzymy w dane GUS. Wynika z nich, że wydatki gospodarstw domowych na energię z roku na rok stanowią coraz większą część wydatków domowego budżetu. Dokument miejski daje szanse gospodarstwom domowym na złagodzenie tego wzrostu. Co ważne, plan kompleksowo traktuje energię konsumowaną na terenie gminy, nie koncentruje się tylko na energii elektrycznej.

Oszczędzanie - mniejsze zużycie

Udział kosztów energii w budżecie gminy będzie rósł, tak samo jak w przypadku budżetów domowych. Choćby przez wzrost zapotrzebowania na energię oraz wzrost cen za energie elektryczną. Szacunki wskazują, że do 2030 r. zapotrzebowanie na energię Krakowa ilościowo wzrośnie o 29 proc. W rozbiciu na poszczególne źródła szacunki te wyglądają jeszcze bardziej interesująco. Zużycie energii elektrycznej ma w tym okresie wzrosnąć o 55 proc., gazu o 29 proc., zaś ciepła systemowego o 50 proc., produktów naftowych o 27 proc., a energii odnawialnej o 60 proc.  Powiększa się choćby ilość taboru tramwajowego, rozbudowuje się sieć energetyczna – to wszystko ma swoje dobre, społeczne i środowiskowe przyczyny, a jednak stanowi poważne wyzwanie dla władz gminy. W tym samym okresie ceny energii będą bowiem trwale rosły. Odpowiedzią miasta są więc inwestycje w technologie obniżające zużycie energii i grupowe zakupy energii. Warto tu przywołać choćby realizowany przez Kraków projekt SOWA. W ramach programu, w Krakowie wymieniono nie tylko lampy uliczne (z sodowych na LED), ale też blisko 150 km podziemnych kabli, 116 szaf sterowniczych i 4.000 słupów oświetleniowych. Kraków jest jedynym miastem w Polsce, które w ramach programu SOWA zmodernizowało nie tylko oprawy, ale całą infrastrukturę oświetleniową. Warto podkreślić, że gigantyczne przedsięwzięcie udało się zamknąć w ciągu roku, począwszy od zdobycia wszystkich zgód i pozwoleń, a skończywszy na pracach, które prowadzone były w mieście na żywym organizmie. Dzięki realizacji projektu gmina oszczędza rocznie 1,4 mln zł (na redukcji zużycia prądu i ograniczeniu kosztów konserwacji). Wymiana urządzeń na energooszczędne to tylko jedna z konsekwencji realizacji programu SOWA. W ramach projektu wdrożono również system zarządzania oświetleniem, pozwalający monitorować stan sieci oraz zdalnie nim zarządzać. Operator może teraz na bieżąco programować czas pracy oświetlenia. Prawdziwa przyszłość leży jednak w automatyzacji. Kraków we współpracy z AGH zrealizował projekt, w ramach którego w rejonie tej uczelni testowane są oprawy świetlne, które same dostosowują się do warunków otoczenia. System reaguje na ruch uliczny, czy poziom oświetlenia naturalnego. Testowane w Europie systemy idą nawet dalej. Pracuje się nad rozwiązaniami, które pozwolą na indywidualne załączenie oświetlenia dla mieszkańca. Przykładowo obecnie, parki są oświetlane całą dobę, by zapewnić poczucie bezpieczeństwa pojedynczym mieszkańcom korzystającym z nich późnym wieczorem czy nocą. Dzięki detekcji można wykryć takiego spacerowicza i włączyć oświetlenie tylko na jego ścieżce.

Wspólne zakupy

Cztery lata przed rozpoczęciem programu SOWA, Gmina Kraków podjęła skuteczną próbę oszczędzenia środków przeznaczanych na zakup energii, poprzez podjęcie działań związanych z grupowym zakupem energii elektrycznej. W tym celu Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę nr XXXIV/453/11 w sprawie ustalenia kierunków działania Prezydenta Miasta Krakowa  która zaleciła „przygotowanie Grupy Urzędu Miasta Krakowa” składającej się z Jednostek i Zakładów Budżetowych Miasta Krakowa dotyczących rozpoczęcia i propagowania akcji pt. „Tańsza energia dla Krakowa”, zobowiązującą Prezydenta Miasta Krakowa do przygotowania Grupy Urzędu Miasta Krakowa” składającej się z Jednostek i Zakładów Budżetowych Miasta Krakowa, Samorządowych Instytucji Kultury, Zakładów Opieki Zdrowotnej, Szpitala Miejskiego, Komendy Straży Pożarnej i innych jednostek zgłaszających akces do udziału w projekcie grupowego zakupu energii elektrycznej.

Zarządzeniem Nr 985/2012 z dnia 13 kwietnia 2012r. w sprawie podjęcia działań mających na celu wspólny zakup energii elektrycznej przez odbiorców gminnych, Prezydent Miasta Krakowa  zobowiązał miejskie jednostki organizacyjne do wspólnego występowania w zakresie udzielania zamówień publicznych na zakup energii elektrycznej, a zarządzeniem nr 984/2012 również z dnia 13 kwietnia 2012 r. powołał Komitet Sterujący do utworzenia Krakowskiej Grupy Zakupowej w celu wspólnego zamówienia publicznego na zakup energii elektrycznej. 

Krakowska Grupa Zakupowa zaczęła działać 15 maja 2012 r. A pierwsze zamówienie dotyczyło już roku 2013. W wyniku rozstrzygnięcia przetargu wyłoniono dostawcę uzyskując rynkowo korzystną cenę energii. Spodziewane oszczędności finansowe odniesione do kosztów ponoszonych wcześniej oszacowano na kwotę około 1,9 mln zł. Taka formuła zakupu energii jest kontynuowana. W ramach zakupów realizowanych w 2018 r. udało się Gminie zaoszczędzić 2,4 mln zł przy wolumenie zakupów na poziomie 15,4 mln zł. Coroczne sprawozdania z działalności Komitetu Sterującego do prowadzenia działam Krakowskiej Grupy Zakupowej Energii Elektrycznej w celu wspólnego zamówienia publicznego na zakup energii elektrycznej  publikowane są  na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Miasta Krakowa pod adresem:  https://www.bip.krakow.pl/?sub_dok_id=49202

Energia odnawialna

Na terenie Krakowa produkowana jest również energia odnawialna. W 2017 r. zakłady  zlokalizowane na terenie miasta wytworzyły 147 161 MWh energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz 219 164 MWh odnawialnej energii cieplnej. Energia odnawialna produkowana jest głównie w Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (oczyszczalnie Płaszów i Kujawy), Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania  (na wysypisku Barycz) oraz Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów. Są też trzy Małe Elektrownie Wodne: Dąbie, Przewóz i Kościuszko. W tego rodzaju narzędzia inwestują również inne gminy metropolii. Z wykorzystaniem środków pochodzących z funduszy norweskich, gminy Niepołomice i Skawina wsparły setki mieszkańców swoich obszarów przy inwestycji w montaż tzw. solarów, dzięki czemu ich użytkownicy oszczędzają na kosztach produkcji ciepła. Niepołomice są także liderem projektu, który za kwotę ponad 110 mln zł, doprowadzi do montażu paneli fotowoltaicznych na dachach ponad 350 domów. Energia wytworzona w ten sposób, obniży koszty gospodarstw domowych, a jej nadmiar zostanie odprowadzony do sieci.

Grupa metropolitalna może być przyszłością

Obecnie Kraków zarządza jedynie zużyciem energii i jej zakupem tylko na swoim terenie, jednak pojawiają się głosy, by to zmienić. Większa grupa zakupowa złożona np. z gmin całej aglomeracji to korzyść finansowa dla budżetów zwłaszcza mniejszych gmin. O potencjale, jaki wciąż kryje się w grupowych zakupach energii może świadczyć skala oszczędności, które już teraz uzyskuje Kraków. Po przetargu na zakup energii w 2018 r. grupa zyskała tylko 500 tys. zł oszczędności względem cen z przetargu na rok 2017, ale względem cen taryfowych oszczędność wyniosła aż 30 mln zł – przetarg został oszacowany na 214,122 GWh dla 400 podmiotów (3130 punktów poboru energii).