Odpady

W Krakowie nie składujemy odpadów

Kraków i okoliczne gminy, jak wszystkie wspólnoty należące do Unii Europejskiej muszą podejmować starania, by podnosić jakość gospodarki odpadami. Stolica Małopolski już składuje tylko 4 proc. swoich odpadów komunalnych oraz odzyskuje ok. 34 proc. z nich do recyklingu.

W lipcu 2013 r. doszło w Polsce do tak zwanej rewolucji śmieciowej. Weszła wtedy w życie nowa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Została utworzona by poprawić polską gospodarkę odpadami. Miała ułatwić realizację celów i wymagań dotyczących tej gałęzi gospodarki założonych przez Unię Europejską. Już w 2020 r. w całej UE nie będzie można składować więcej niż 50 proc. odpadów powstających na terenach gmin. Dla polskich gmin te wymagania były i są wielkim wyzwaniem – jeszcze dekadę temu większość z nich na wysypiska wywoziła niemal wszystkie swoje śmieci.

Lider gospodarki odpadami

Obecnie Kraków zalicza się do liderów, jeśli chodzi o gospodarkę odpadami. Pod wieloma względami już teraz spełnia wymagania, ma też najlepiej rozwiniętą w Polsce infrastrukturę potrzebną do przetwarzania odpadów. Wszystko dzięki decyzjom podjętym lata temu, by skupić się na inwestowaniu we własne spółki. Wprowadzony w 2013 r. system zakłada najszerszy w kraju zakres usług związanych z odpadami. W  ramach opłaty za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych gmina Kraków – za pośrednictwem Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania (MPO) – zapewnia odbiór odpadów: zmieszanych, surowców wtórnych (tj. papieru, metalu, plastików i szkła), odpadów wielkogabarytowych (w ramach okresowych „akcji wystawka”) oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (zgodnie z harmonogramem lub po wezwaniu ekipy pracującej dla MPO). Pozostałe odpady można nieodpłatnie dostarczyć do specjalnych punktów na terenie gminy, gdzie dokonywana jest ich segregacja – do tzw. Lamusowni można przywieźć wszystko to, co nie mieści się w domowym koszu: opony, meble, gruz poremontowy, stare oleje itp. Władze Krakowa zdecydowały również, że w ramach opłaty za odbiór odpadów właściciele ogródków mogą w osobnych workach pozbywać się skoszonej trawy, podciętych gałęzi, a jesienią zgrabionych liści. Wszystko po to, by ograniczyć spalanie liści, co w mieście gdzie trwa walka ze smogiem, jest szczególnie ważne.

Ratujemy surowce wtórne

W 2017 roku Kraków na sfinansowanie swojego Zintegrowanego Systemu Gospodarowania Odpadami Komunalnymi wydał ponad 179 mln zł. W tym czasie zebranych zostało w sumie 335 280,19 ton odpadów, w tym zmieszanych odpadów komunalnych było 214 675,73 tony, a zebranych selektywnie (tzw. „sucha frakcja”, odpady wielkogabarytowe, zielone, kuchenne biodegradowalne, gruz) było 120 604,46 ton. To obecnie najlepszy wynik w Polsce wśród większych miast – takiego poziomu odzysku surowców wtórnych nie ma żadna polska aglomeracja.

Pełna kontrola nad jakością

Co ważne Kraków ma pełną kontrolę nad tym, co dzieje się z odpadami powstającymi na jego terenie. Gmina ma bowiem w rękach większość instalacji przetwarzania odpadów, co pozwala jej kontrolować jakość postępowania z odpadami. Zmieszane odpady traktowane są w różny sposób. Jedne przekazywane są do Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów, inne zaś najpierw zawożone są do regionalnej instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów „Barycz”. Z masy wydobywane są potencjalne surowce, a pozostała część wywożona jest do spalenia.

Sami sortujemy

Odpady zbierane przez mieszkańców selektywnie, a więc frakcje gromadzone w żółtych pojemnikach (papier, tworzywa sztuczne, opakowania wielomateriałowe i metale) i w pojemnikach zielonych (szkło) w przypadku zabudowy wielorodzinnej oraz w żółtych workach (papier, tworzywa sztuczne, opakowania wielomateriałowe, metale i szkło) w przypadku zabudowy jednorodzinnej, poddawane są oczyszczaniu przez wysortowanie z nich czystych frakcji odpadów. Praca ta dokonywana jest w Sortowni Odpadów Komunalnych Selektywnie Zbieranych „Barycz”. Łączna ilość tych selektywnie zebranych odpadów w roku 2017 wyniosła 66 540,32 tony. Tak przygotowane surowce wtórne kierowane są do sprzedaży. Łączna ilość odpadów zielonych przekazanych do Kompostowni Barycz wyniosła 30 669,68 ton. W tym w ramach programu odbioru odpadów zielonych było 27 186,08 ton.

Nietypowe zakłady przetwarzają

Zebrane w 2017 roku odpady wielkogabarytowe (17 017,52 tony) zostały poddane procesowi przetwarzania (odzysku) w Zakładzie Odpadów Wielkogabarytowe poprzez rozdrobnienie i przetworzenie ich w paliwo alternatywne wykorzystywane energetycznie w cementowniach do produkcji cementu. Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny poddany został procesowi demontażu w zakładach demontażu. Z kolei zebrane odpady budowlane i rozbiórkowe (3 647,44 ton) z Punktów Zbierania odpadów Komunalnych „Lamusowania” i PGOW „Barycz” zostały po procesie odzysku ponownie wykorzystane do budowy dróg i placów technologicznych.

Pomagamy mieszkańcom w sytuacjach nietypowych

Kraków wspólnie z podkrakowskimi gminami promuje tworzenie Punktów Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK). Do nich mieszkańcy mogą nieodpłatnie przekazywać odpady zebrane w sposób selektywny, w tym m.in.: zielone i ogrodowe, tworzywa sztuczne, metale, szkło, wielkogabarytowe. Obecnie takie punkty działają w Skawinie i Biskupicach. Takie miejsca planuje się utworzyć w Niepołomicach, Wieliczce, Kocmyrzowie – Luborzycy, Michałowicach.

Edukacja, by podnieść jakość

Miasto podejmuje różnorodne akcje edukacyjne w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów. W ramach warsztatów uczniowie krakowskich szkół dowiadują się jakie negatywne skutki niesie ze sobą tworzenie „dzikich wysypisk”. Informowani są o dostępnej prostej aplikacji „Kiedy wywóz” za pomocą której w panelu „Odpady niczyje” mogą zgłaszać „dzikie wysypiska”. Dla uczniów klas drugich szkół podstawowych organizowane są spotkania „Krakowskie dzieci wiedzą jak wyrzucać śmieci”, podczas których najmłodsi poznają zasady segregowania śmieci. Dla uczniów klas 4-6 szkół podstawowych realizowane są warsztaty w ramach programu „Od segregacji nie ma wakacji”, w trakcie których uczniowie poznają zasady selektywnego zbierania odpadów i ich przetwarzania. Dla uczniów klas 7-8 organizowane są warsztaty w ramach projektu „Elektroodpady mają zasady”, w trakcie których mogą zapoznać się z zasadami postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym. MPO prowadzi specjalne programy edukacyjne adresowane do szkół podstawowych na terenie GMK: „Krakowskie szkoły najlepiej segregują odpady” (proekologiczne postawy związane z selektywną zbiórką odpadów); „Kino za baterie” (wymiana zużytych baterii na nagrody). Jeden  z programów poruszających kwestie związane z segregacją odpadów „Mądrze segregujesz, więcej zyskujesz” dedykowany jest dla osób starszych, już nieaktywnych zawodowo.