Ekospalarnia Kraków

Kraków odszedł od składowania odpadów, na rzecz ich spalania

Spalarnia odpadów komunalnych w Krakowie powstawała przez niemal dekadę od podjęcia decyzji o inwestycji. Dziś, najdroższa inwestycja Krakowa pozwala zredukować składowanie odpadów do minimum, spełnia wymogi unijne i produkuje energię elektryczną i cieplną. Kraków pokazuje, że budowa nowoczesnej, bezpiecznej dla środowiska spalarni odpadów jest nie tylko możliwa, ale i opłacalna dla gminy. Krakowska Ekospalarnia jest stawiana za wzór dla innych miast – w tym stolicy.

Inwestycję realizował Krakowski Holding Komunalny S.A. (KHK), instytucja gminy Kraków stworzona m.in. do realizacji tego rodzaju procesów inwestycyjnych w imieniu miasta, kiedy konieczne jest wsparcie środkami zewnętrznymi bez obciążania budżetu miasta. Głównym wykonawcą zadania została południowokoreańska firma POSCO Engineering & Construction Co. Przedsięwzięcie uzyskało ponad 400 mln zł unijnego dofinansowania z Programu Infrastruktura i Środowisko. KHK otrzymał też na ten cel 270 mln zł preferencyjnej pożyczki z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).

Obiekt znajdujący się na terenie dzielnicy XVIII (we wschodniej części Krakowa) kosztował ponad 800 mln zł i był jak dotąd najdroższą i najbardziej skomplikowaną operacją inwestycyjną miasta. Podczas otwarcia zakładu w październiku 2016 r. prezydent Jacek Majchrowski przypominał, że zagospodarowanie miejskich odpadów było przez wiele lat „oczkiem w głowie” władz Krakowa – dowodów na to, że takie poważne podejście do cywilizacyjnego wyzwania się opłaciło jest aż nadto. Teraz gospodarka odpadami Krakowa stanowi dla większości miast Polski wzór do naśladowania, bo jest konkurencyjna wobec najnowocześniejszych miast Europy.

Najważniejsza decyzja

Sama budowa spalarni trwała dwa lata, ale nim inwestycja się rozpoczęła trzeba było trzech lat na przeprowadzenie całej procedury formalnej – nie było to proste, a dodatkowo całemu procesowi przyglądała się bacznie strona społeczna. Obiekty tego rodzaju nie cieszą się pozytywnym odbiorem na całym świecie, mimo że – jak w krakowskim przypadku – wykonywane są przy wykorzystaniu najnowocześniejszych standardów technicznych, a ich wpływ na środowisko jest wielokrotnie mniejszy niż klasycznych zakładów przemysłowych. Wcześniej parę lat trwały konsultacje społeczne z mieszkańcami Krakowa, rozważano różne lokalizacje i skalę potrzebnej inwestycji. Od dnia, w którym podjęto decyzję o konieczności budowy Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów, do jego uruchomienia upłynęła niemal dekada. Żadne miasto w Polsce nie przeprowadziło wcześniej tak kompleksowego procesu. Zakład powstał ostatecznie przy ul. Giedroycia na terenie Dzielnicy XVIII Nowa Huta. Teren ten był wcześniej niezagospodarowanym nieużytkiem zlokalizowanym w sąsiedztwie obiektów przemysłowych.

Energia z odpadów

Technologia termicznego przekształcania odpadów to najbardziej dojrzałe i proekologiczne rozwiązanie problemu utylizacji odpadów, co potwierdzają wieloletnie doświadczenia krajów europejskich, w których systemy termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii stanowią podstawę całego systemu gospodarki odpadami.   Spalarnia przekształca rocznie 220 tys. ton odpadów komunalnych, z których oddzielono wcześniej surowce wtórne nadające się do wykorzystania. Jednocześnie z redukcją masy odpadów koniecznych do składowania, spalarnia pozwala zamienić śmieci na przydatną energię. Prąd wytworzony w Ekospalarni odpowiada ilości zużywanej obecnie przez sieć tramwajową Krakowa. Z kolei ciepło powstające w kotłach zakładu pozwala na pokrycie zapotrzebowania na energię cieplną 8,5 % obiektów podłączonych  do miejskiego systemu ciepłowniczego Krakowa – odsetek ten maleje ze względu na stałą rozbudowę sieci rurociągów i podpinanie kolejnych budynków w ramach walki z zanieczyszczeniami powietrza.   Proces termicznego przekształcania odpadów składa się z 5 głównych etapów, którymi są:

  1. Dostawa odpadów i ich rozładunek do bunkra
  2. Termiczne przekształcenie odpadów
  3. Oczyszczenie spalin
  4. Wytworzenie energii cieplnej i elektrycznej
  5. Zagospodarowanie odpadów procesowych

 

 

Zakład wyposażony jest w nowoczesną instalację oczyszczania spalin spełniającą rygorystyczne normy dotyczące emisji do powietrza. Efekty procesu są na bieżąco podawane na stronie internetowej KHK – https://khk.krakow.pl/pl/ekospalarnia/emisja/.   – oraz na tablicy świetlnej mieszczącej się przed wjazdem do zakładu. Proces oczyszczania spalin składa się z następujących etapów:

  • Odazotowanie spalin
  • Oczyszczanie spalin metodą półsuchą
  • Odpylanie spalin

Redukcja składowania

W Krakowie powstaje rocznie ok. 320 tys. ton odpadów rocznie. Jeszcze w 2016 r. 86 proc. tych odpadów zostało wywiezionych na wysypisko. Było to dalekie od wymogów unijnych, które nakazują do połowy 2020 r. ograniczyć składowanie do poziomu 50 proc. – w roku 2030 dopuszczalny poziom składowania będzie bliski zeru. Od tamtej pory nie tylko poprawił się poziom odzysku surowców wtórnych, który dziś wynosi ok. 34 proc. i jest najlepszym wynikiem wśród dużych miast Polski, ale również radykalnie zmniejszył się odsetek odpadów wywożonych na wysypiska. Dzięki temu, że odzyskujemy ponad 1/3 odpadów, jako surowce wtórne, a odpady ze spalarni to żużle i pyły (część z nich wymaga specjalistycznego zagospodarowania), które ostatecznie wywożone są na wysypisko to zaledwie 4 proc. z całkowitej masy powstającej w Krakowie. Standardy unijne, nawet te najsurowsze, dotyczące składowania są więc spełnione już teraz. To poziom osiągany jedynie przez najlepsze pod tym względem miasta w Europie. W ten sposób wysypisko odpadów w Baryczy może funkcjonować jeszcze przez dziesiątki lat – przed budową spalarni zapełniało się zaś w takim tempie, że miastu groziło pozostanie bez własnego składowiska. Była to szczególnie kłopotliwa sytuacja, bo znalezienie nowego miejsca na wysypisko odpadów w Małopolsce jest dziś niezmiernie trudne, choćby ze względu na bardzo gęstą zabudowę.

Współpraca z gminami

Te wyniki nie pozwalają jednak miastu spocząć na laurach. Standardy unijne, wynikające z troski o środowisko i świadomość skali marnowania surowców przez obecne społeczeństwa, dotyczą także poziomu odzysku surowców wtórnych – będą tylko rosły. Otaczające Kraków gminy również prowadzą swoją gospodarkę odpadami – większość z nich odpady resztkowe głównie składuje. Ze względu na rosnące koszty funkcjonowania wysypisk odpadów, ta forma pozbywania się odpadów będzie coraz mniej opłacalna. Dlatego dla znacznej części gmin stowarzyszonych w Metropolii coraz bardziej atrakcyjna będzie potencjalna współpraca z krakowską spalarnią odpadów, albo korzystanie z rozwiniętej w Krakowie infrastruktury przetwarzania odpadów i odzyskiwania surowców. Już dziś wiele z nich korzysta z usług Małopolskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami. Aby możliwy był sukces, czy to w Krakowie, czy w sąsiadujących gmina, potrzebne będą jednak lata edukacji. Podstawowe rozwiązania dotyczące sortowania odpadów pozwoliły osiągnąć spory postęp, ale teraz podnoszenie poziomu odzysku będzie zależało głównie od jakości sortowania odpadów przez mieszkańców.