I Forum Metropolii Krakowskiej

Rowery

Kształtowanie zrównoważonej mobilności wśród mieszkańców Krakowskiego Obszaru Funkcjonalnego oparte jest o rozwój ruchu rowerowego. Dziś nikogo nie dziwi widok elegancko ubranej osoby, która dojeżdża do pracy rowerem czy też osób,  które po wyjściu z pociągu wsiadają na rower by kontynuować swoją podróż.

Rower - integralne narzędzie transportu w aglomeracji

Na terenie Krakowskiego Obszaru Funkcjonalny (KrOF) trasy rowerowe liczą 93 kilometry (dróg dla rowerów) oraz 42  kilometry (dróg dla rowerów i pieszych), przy czym najlepiej rozwiniętą sieć tras rowerowych ma sam Kraków z blisko 230 km dróg rowerowych lub odcinków mieszanych (czytaj więcej). Trasy krakowskie pełnią funkcję głównie komunikacyjną, te wokół miasta w dużej mierze stworzone zostały z myślą o wykorzystaniu turystyczno-rekreacyjnym.  Na infrastrukturę rowerową składają się nie tylko drogi rowerowe. W centrum miasta brakuje miejsca na ich budowę, ale stosuje się rozwiązania z zakresu inżynierii ruchu. Kraków obecnie ma prawdopodobnie najwięcej w Polsce rozwiązań opartych na kontraruchu. To odcinki, gdzie na ulicach jednokierunkowych dopuszczona jest jazda rowerem „pod prąd”, ale tylko tam, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości do 30 km/h. W mieście nie brakuje pasów rowerowych i śluz ułatwiających rowerzystom bezpieczne pokonanie skrzyżowań. Dzięki obecności takich rozwiązań mniej wprawni rowerzyści chętniej korzystają z roweru w mieście. Ale sama infrastruktura do jazdy nie wystarczy. Dlatego Kraków sukcesywnie inwestuje w stojaki rowerowe, monitorowane parkingi rowerowe oraz  wiaty rowerowe. Bez możliwości bezpiecznego przypięcia roweru trudno mówić bowiem o efektywnym codziennym korzystaniu z niego. Na koniec 2018 r. takich miejskich stojaków było już ponad 6000. Krakowski Oficer Rowerowy doprowadził do uruchomienia (w 2016 r.) automatycznych liczydeł rowerowych. Dzięki temu możliwe jest monitorowanie trendów rowerowych w mieście – również tego jak duża część rowerzystów wybiera rower zimą (około 25-30%).

Spójna polityka rowerowa

Gminy stowarzyszone w Metropolii Krakowskiej zdecydowały, że transport rowerowy powinien być uwzględniony w systemie transportowym obszaru. Rekreacyjna funkcja roweru jest godna promowania, ale należy myśleć o nim również jako narzędziu codziennych podróży np. do pracy. W tym celu realizowany jest program rozwoju sieci rowerowej. Zaplanowano w nim: poprawę bezpieczeństwa na istniejących trasach rowerowych, podniesienie mobilności mieszkańców i dostępności transportowej na terenie KrOF, budowę węzłów przesiadkowych P+R (park and ride) i parkingów rowerowych B+R (bike and ride) integrujących transport indywidualny i zbiorowy, rozwój sieci dróg dla rowerów i pieszych oraz dróg dla rowerów łączących miejscowości całego obszaru funkcjonalnego i zapewniających wygodne przemieszczanie się. Wszystko ma być integrowane z węzłami przesiadkowymi, rozbudową systemu transportu zbiorowego (kolejowego, autobusowego)  w strefie podmiejskiej KrOF.

Koncepcje sieci rowerowej

Mając na uwadze uwarunkowania terenowe KrOF zlokalizowanego w obrębie Wyżyny Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej, Podgórza Wielickiego oraz przeciętego doliną rzeki Wisły zostały opracowane odpowiednie założenia do koncepcji systemu tras rowerowych. Trasy w gminach będą tak realizowane, aby umożliwić mieszkańcom dojazd do węzłów komunikacyjnych, gdzie skorzystają z usług transportu zbiorowego:

  • w promieniu 2,5 km od węzłów komunikacyjnych gminy będą dążyć do rozwoju infrastruktury rowerowej ułatwiającej dojazd;
  • w rejonie obiektów użyteczności publicznej (urzędy, szkoły, biblioteki) gminy zadbają o możliwość pozostawienia roweru; w przypadku realizacji inwestycji drogowych gminy będą dążyć do budowy infrastruktury wspierającej ruch rowerowy;
  • zostaną podjęte działania w kierunku przedłużenia krakowskiej sieci tras rowerowych poza miasto;
  • podjęte zostaną starania w kierunku utworzenia obwodowej trasy głównej przebiegającej wokół Krakowa łączącej węzły komunikacyjne na terenie gmin KrOF;
  • wojewódzkie trasy rowerowe (EuroVelo 4 oraz 11, VeloRudawa) zostały uznane jako główne, które umożliwiają podróżowanie wewnątrz KrOF;
  • w celu rozwijania infrastruktury rowerowej zostaną wykorzystane tereny o korzystnym ukształtowaniu terenu (np. doliny rzeczne).

Standardy rowerowe

Realizacja tego ambitnego planu rozwoju sieci rowerowej musi być jednak realizowana w ramach spójnej polityki, tak aby w każdej gminie podróżujący czuli się tak samo traktowani. Dlatego na terenie Krakowskiego Obszaru Funkcjonalnego określone zostały specjalne standardy (więcej), aby planowanie, projektowanie, wykonanie oraz utrzymanie i oznakowanie infrastruktury rowerowej były jednorodne. Rozwój infrastruktury rowerowej ma się opierać na sprawdzonej metodyce holenderskiej (pięciu wymogach holenderskiej organizacji standaryzacyjnej CROW) wskazującej na następujące elementy: spójność (infrastruktura będzie tworzyła całość), bezpośredniość (infrastruktura będzie zapewniała możliwie najkrótsze połączenie między punktami), atrakcyjność (trasy prowadzone po terenach zachęcających rowerzystów do korzystania z infrastruktury), bezpieczeństwo (infrastruktura ma gwarantować bezpieczeństwo w ruchu wszystkim użytkownikom drogi, w tym rowerzystom), wygodę (zastosowanie wysokich standardów projektowania, wykonania i eksploatacji). Standardy te będą elementami wymogów stawianych przy projektowaniu i wykonawstwie nowych tras. Infrastruktura rowerowa ma być dostosowana do potrzeb wszystkich użytkowników, powinna umożliwiać korzystanie wszystkim typom rowerów. Dla każdego rodzaju tras:  głównej,  zbiorczej, łącznikowej oraz rekreacyjnej, zostały określone odpowiednie parametry.

System roweru miejskiego

W mieście działa też rower miejski „Wavelo”. Operator systemu dostarcza najnowocześniejsze rowery czwartej generacji, które są bezpieczne, wygodne oraz łatwe w zlokalizowaniu (posiadają komputer pokładowy oraz GPS). Do dyspozycji mieszkańców jest co najmniej 150 stacji oraz 1500 rowerów. W ramach systemu funkcjonują także dodatkowe stacje sponsorskie.  Ponadto  istnieje możliwość utworzenia czasowych stacji rowerowych w oparciu o istniejące stojaki rowerowe. Takie rozwiązanie było stosowane podczas Targów Książki – przy ich siedzibie oraz w rejonie największych cmentarzy podczas uroczystości Wszystkich Świętych. Dużą zaletą systemu jest to, że działa również w okresie zimowym. Ważne jest również, że oddać rower można także poza stacją, co znacznie podnosi elastyczność całego systemu. Kraków był pierwszym miastem, w którym uruchomiono całoroczny system roweru miejskiego czwartej generacji. Co więcej jako pierwsze miasto w Polsce zastosował koncesję dla wyboru wykonawcy i dzięki temu praktycznie nie ponosi kosztów funkcjonowania systemu.

 

Źródło: Wavelo

VeloMałopolska

Sieć połączeń rowerowych planowanych w ramach krakowskiej metropolii nie może nie uwzględniać działań podejmowanych przez władze województwa małopolskiego. Region realizuje największy w Polsce projekt budowy turystycznych tras rowerowych – VeloMałopolska  Na obszarze metropolii mogą stanowić element sieci codziennego transportu. VeloMałopolska zakłada  realizację ośmiu nowych tras: Wiślanej Trasy Rowerowej – WTR, VeloDunajec, VeloMetropolis – małopolskiego odcinka trasy EuroVelo 4, VeloNatura – małopolskiego odcinka trasy EuroVelo 11, VeloSkawa, VeloRaba, VeloPrądnik, VeloRudawa.

Źródło: Mapa pochodzi ze strony: https://www.malopolska.pl/narowery/trasyrowerowe/mapy

 

Do dyspozycji miłośników dwóch kółek ma zostać oddanych prawie 1000 kilometrów dróg dla rowerów do końca 2020 roku. Trasy połączą najbardziej atrakcyjne przyrodniczo i turystycznie miejsca w regionie. Realizacja projektu VeloMałopolska sprawi, że możliwe będzie odbywanie podróży rowerem po całym województwie przez najbardziej atrakcyjne jego obszary, których w Małopolsce nie brakuje. Nowe trasy są tak przygotowywane, aby mogli z nich skorzystać profesjonaliści, początkujący, a także całe rodziny. Obecnie zostało zrealizowanych ponad 300 km tras z projektu VeloMałopolska, w trakcie realizacji jest ponad 280 km. Projekt powstaje przy pomocy środków województwa małopolskiego i środków unijnego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020. O tym, jak atrakcyjnym z punktu widzenia rowerzysty obszarem jest Małopolska, można dowiedzieć się z cyklu programów Małopolska na Rowery – produkowanego przez TVP Kraków i Województwo Małopolskie.

 

Rowerem do pracy i rowerowy maj

Kraków aktywnie włącza się w różne inicjatywy mające na celu popularyzowanie roweru jako środka transportu. Do dorosłych, osób aktywnych zawodowo skierowana jest akcja „Rowerem do pracy”, której celem jest zachęcenie osób zmotoryzowanych do wyboru roweru w drodze do pracy. Z kolei dla najmłodszych akcja „Rowerowy maj”, w której dzieci mogą rywalizować i zbierać nagrody. Do szkoły mogą oni przyjechać: na rowerze, hulajnodze, na rolkach czy deskorolce. Przede wszystkim liczy się aktywność. W ramach kampanii „Rowerem do pracy, czyli dom, rower, praca… i tak w kółko” firmy i instytucje zgłoszone do programu nagradzają tych pracowników, którzy w codziennej podróży do pracy wybierają rower (własny lub z wypożyczalni). Dzięki tej akcji na ulicach w mieście jest mniej samochodów, a tym samym również mniej spalin trafia do atmosfery. Obecne szacunki wskazują, że nawet 5 proc. wszystkich podróży po Krakowie odbywa jest za pomocą roweru.

Przedszkologo RMlaki, uczniowie oraz nauczyciele krakowskich szkół aktywnie włączają się do akcji „Rowerowy maj”, jednej z największych w Polsce. Jej głównym zadaniem jest popularyzowanie roweru jako środka transportu w drodze do szkoły. W tym programie promującym zdrowy styl życia oraz zrównoważoną mobilność wśród najmłodszych wzięło udział 7641 uczestników. Poprzez zabawę z elementami rywalizacji zmniejsza się liczba samochodów dowożących dzieci do szkoły, a u najmłodszych kształtują się dobre i zdrowe nawyki.

Ostatnia mila

Rosnąca urbanizacja uważana jest za kluczowe wyzwanie XXI wieku. Zrównoważony transport oraz zrównoważony rozwój obszarów miejskich uznaje się za czynniki sprzyjające wzrostowi gospodarczemu. Wzrost przepływów na obszarach miast wpływa na kongestię, zanieczyszczenie powietrza oraz obniża jakość życia w miastach. Według danych Komisji Europejskiej sytuacja ta ma jeszcze ulec pogorszeniu. Prognozy pokazują, że intensywność transportu towarowego na obszarach miejskich wzrośnie o  40% do 2030 r. i o  ponad 80% do 2050 w stosunku do roku 2005. Jednocześnie przewiduje się, że transport pasażerski również wzrośnie o około 34% do 2030 r. i  o  ponad 50% do roku 2050 (w stosunku do 2005). Skuteczne przejście na taki rodzaj mobilności w miastach, który byłby zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, stanowi znaczne wyzwanie dla miast w Unii Europejskiej. Dużym krokiem w tę stronę jest aktywna polityka unijna w tym względzie, która za pomocą Grupy European Innovation Partnership for Smart Cities and  Communities (czytaj więcej) w Komisji Europejskiej ma wspierać i promować inteligentne rozwiązania (smart city) w miastach unijnych.

Dokumenty

Koncepcja rozwoju systemu rowerowego na terenie KrOF

Załącznik 1 – Lokalizacja węzłów przesiadkowych na terenie Krakowskiego Obszaru Funkcjonalnego

 

Załącznik 2 – Lokalizacja węzłów przesiadkowych oraz przebieg trasy głównej i uzupełniających

 

Załącznik 3 – Standardy wykonawcze jakim powinna odpowiadać infrastruktura rowerowa na terenie KrOF