Europejskie partnerstwo 

Sieć Cities@Heart stworzyło dziesięciu partnerów z różnych części Europy. Liderem projektu była Metropolia Wielkiego Paryża, a w partnerstwie znalazły się m.in. miasta i obszary metropolitalne z Hiszpanii, Włoch, Irlandii, Grecji, Belgii, Słowenii, Chorwacji, Portugalii oraz Stowarzyszenie Metropolia Krakowska jako polski partner projektu. 

Ta różnorodność była jedną z największych wartości Cities@Heart. Projekt łączył duże metropolie, średnie miasta i mniejsze ośrodki, pozwalając spojrzeć na centra miast z wielu perspektyw i sprawdzić, jak podobne narzędzia sprawdzają się w odmiennych warunkach. 

Wspólne cele, różne doświadczenia 

Od początku Cities@Heart stawiał na współpracę i wymianę doświadczeń. Głównym celem projektu było wypracowanie holistycznego podejścia do zarządzania centrami miast, łączącego kwestie przestrzenne, społeczne, gospodarcze i środowiskowe. Partnerzy projektu skupiali się nie tylko na planowaniu działań, ale również na tym, jak je skutecznie wdrażać i monitorować, wykorzystując dane, wskaźniki oraz narzędzia cyfrowe. 

Istotnym elementem projektu było także wzmacnianie lokalnych procesów partycypacyjnych. W każdym z miast partnerskich powstały Lokalne Grupy URBACT, które angażowały przedstawicieli samorządów, instytucji, organizacji społecznych, przedsiębiorców i mieszkańców. Dzięki temu wypracowywane rozwiązania odpowiadały na realne lokalne potrzeby. 

W trakcie realizacji projektu koncentrowaliśmy się na kluczowych tematach związanych z funkcjonowaniem centrów miast. Dyskutowaliśmy o sposobach zarządzania przestrzenią publiczną, roli mobilności i dostępności, znaczeniu lokalnej gospodarki oraz potrzebie integrowania różnych polityk miejskich w jednym, spójnym podejściu. 

Dużo uwagi poświęcono również pracy na danych – jak mierzyć „żywotność” centrum miasta, jak monitorować skutki podejmowanych działań i jak podejmować decyzje w oparciu o wskaźniki, a nie wyłącznie intuicję. Ważnym wątkiem była także rola mieszkańców i interesariuszy oraz budowanie dialogu wokół zmian zachodzących w centrach miast. 

Spotkania, które inspirują i budują wiedzę 

Projekt Cities@Heart to nie tylko praca lokalna, ale także intensywna współpraca międzynarodowa. Partnerzy regularnie spotykali się podczas transnarodowych spotkań i warsztatów organizowanych w miastach sieci. Spotkania odbywały się m.in. w Sligo, Granadzie, Quadrilátero Urbano w Portugalii, Cesenie, Celje oraz na obszarze Metropolii Krakowskiej, gdzie uczestnicy odwiedzili Kraków, Wieliczkę i Niepołomice. 

Każde z tych spotkań było okazją do poznania lokalnych wyzwań i rozwiązań „w terenie”, wymiany dobrych praktyk oraz wspólnej pracy nad narzędziami projektu. Ważnym momentem była również inauguracja projektu podczas URBACT University w Malmö, która nadała kierunek dalszym działaniom sieci. 

Metropolia Krakowska dumnym gospodarzem 

Jednym z ważniejszych momentów projektu Cities@Heart było dla nas międzynarodowe spotkanie partnerów, które odbyło się na obszarze Metropolii Krakowskiej - w Krakowie, Niepołomicach i Wieliczce. Kilkudniowe wydarzenie stało się okazją do pokazania, jak różnorodne wyzwania i podejścia do centrów miast mogą współistnieć w ramach jednego obszaru metropolitalnego. 

W Krakowie rozmowy koncentrowały się na funkcjonowaniu historycznego centrum dużego miasta, mierzącego się z presją turystyczną, ochroną dziedzictwa oraz potrzebami mieszkańców. Dyskusje dotyczyły m.in. zarządzania przestrzenią publiczną, organizacji ruchu i roli danych w podejmowaniu decyzji, a uzupełniały je spacery studyjne po rewitalizowanej dzielnicy Wesoła oraz Kazimierzu. 

W Niepołomicach partnerzy przyglądali się wyzwaniom centrum mniejszego, dynamicznie rozwijającego się miasta, w którym szczególną rolę odgrywa lokalna społeczność i jakość przestrzeni publicznych. Z kolei w Wieliczce rozmowy skupiły się na relacji między centrum miasta a funkcją turystyczną, wynikającą z obecności Kopalni Soli, oraz na potrzebie równoważenia interesów mieszkańców i odwiedzających. 

Spotkanie miało również wymiar warsztatowy – partnerzy pracowali nad narzędziami projektu, dzielili się doświadczeniami z tworzenia Zintegrowanych Planów Działania oraz podkreślali znaczenie współpracy międzygminnej. Wizyta w Metropolii Krakowskiej potwierdziła, że choć centra miast różnią się skalą i kontekstem, możliwe jest wypracowanie wspólnych rozwiązań, które można elastycznie dostosować do lokalnych potrzeb. 

Co pozostaje po projekcie? 

Finalnym efektem Cities@Heart są konkretne narzędzia i dokumenty, które mogą być wykorzystywane także po zakończeniu projektu. Najważniejsze z nich to Cities@Heart Playbook – praktyczny przewodnik po zrównoważonych centrach miast – oraz Cities@Heart Toolkit, zawierający zestaw narzędzi i wskaźników wspierających planowanie i monitorowanie działań miejskich. 

Każdy z partnerów opracował również Zintegrowany Plan Działania, dostosowany do lokalnego kontekstu i wyzwań. Równolegle wzmocnione zostały lokalne sieci współpracy, które – dzięki doświadczeniu zdobytemu w projekcie – mogą kontynuować działania na rzecz centrów miast także w przyszłości. 

Serce miast bije dalej 

Projekt Cities@Heart pokazał, że centra miast, mimo wielu wyzwań, wciąż mają ogromny potencjał. Dzięki współpracy, wymianie wiedzy i pracy z mieszkańcami możliwe jest tworzenie przestrzeni, które są nie tylko funkcjonalne, ale także przyjazne, dostępne i odporne na zmiany. Projekt zakończył się w 2025 roku, ale jego rezultaty – narzędzia, doświadczenia i międzynarodowe relacje – będą pracować na rzecz europejskich miast jeszcze długo po jego formalnym zamknięciu.